czwartek, 30 marca 2017

"Polska bez obsłonek" Karol Zbyszewski

Uwielbiam Zbyszewskiego za jego cięty i dowcipny język. "Niemcewicz od przodu do tyłu" powinien przekonać do historii nawet tych najbardziej odpornych na jej wdzięki. Dziś zachęcam do lektury felietonu "Polska bez obsłonek" opublikowanego w "Prosto z Mostu" w 1937 roku. Autor zmierza się z mitem II RP. Temat jak najbardziej aktualny. Bardzo lubię dwudziestolecie międzywojenne, ale ostatnio jest coraz bardziej idealizowane. "Polska bez obsłonek" pozwoli pozbyć się kilku złudzeń.


Gdyby ktoś słowami napisał tyle przykrych prawd o Polsce, okrzyczano by go renegatem, pomniejszycielem ojczyzny i kłamcą, a książkę by skonfiskowano. „Mały Rocznik Statystyczny” wystawia nam cyframi ponure świadectwo. Nie można sobie wyobrazić jakbyśmy wyglądali w świetle Dużego Rocznika.

Przeciw cyfrom nikt nie śmie protestować. Nawet marszałkowie Sejmu i Senatu, co radziby słyszeć, aby Kutrzeba złożył oświadczenie, że posłowie są najpilniejszymi prenumeratorami Słownika Biograficznego. A z Małego Detektywa Statystycznego wynika, że 19 posłów i 4 senatorów ma za całe wykształcenie szkołę powszechną, a dla 15 i to było ponad siły, że szkoły średniej nie zdołało ukończyć 16 posłów i senatorów, że 31 pochodziło na wyższą uczelnię i opuściło ją, nic nie zdawszy.

Nasze Izby i tak nie reprezentują wiernie społeczeństwa, bo są zanadto wykształcone. Mamy po dawnemu prawie 6 milionów analfabetów, wyższe uczelnie na 47.200 studentów ukończyło w 1934/35 roku 6.118 osób, doktoraty zdało 148. Minister Świętosławski usprawiedliwia zapewne ten fatalny stosunek brakiem niezbędnych pomocy naukowych; mamy bowiem w kraju zaledwie 1.272 motopompy.

We wszystkim niemal co złe, szkodliwe i nieprzyjemne przodujemy światu, we wszystkim co dobre i pożyteczne wleczemy się na szarym końcu.

W przyroście ludności wyprzedzili nas tylko pracowici (w tej dziedzinie) Bułgarzy. Cóż z tego, kiedy na 10.000 ludzi w Szwecji dożywa 75 lat 4.000, w Niemczech 3.612, a w Polsce tylko 2.143. W Japonii na 10.000 mieszkańców przypada 10,5 lekarzy – rekord! Węgry – 10,3, Łotwa – 7,8, Niemcy – 7,2, Czechy – 6,4, Bułgaria – 4,4. No i w Japonii jest największa śmiertelność, bo na 1.000 ludzi ubywa rocznie 16,8. Chociaż Polska wykombinowała, że to widocznie lekarze winni i ma ich obok Finlandii najmniej, bo 3,7, to jednak śmiertelność wynosi u nas 14!

Jako gruźlicy jesteśmy bezkonkurencyjni, z 10.000 ludzi 17,6 umiera u nas na nią; w Czechach – 13,2, w Niemczech – 6,3, w Holandii – 4,52. W chorobach nagminnych, a więc niestylowych, łatwych do uniknięcia, też przodujemy – 14,2, Węgry – 13,7, Czechy – 8.5. Szwecja – 6,4, Niemcy – 5,6. Wypada u nas na 10.000 mieszkańców 20 łóżek szpitalnych, podczas gdy w Kanadzie 92, w Norwegii – 82, na Łotwie – 60, w Czechach – 50. Wyprzedziliśmy Litwę z 15.

Odżywiamy się naturalnie najgorzej. Spece od witamin orzekli, że człowiekowi zupełnie wystarczy 75 kg ziemniaków rocznie. W Polsce wypada na głowę 768 kg! w Stanach Zjednoczonych, ojczyźnie ziemniaka, 6 kg. Zato pod względem konsumpcji mięsa, kawy, herbaty, piwa, wina jesteśmy ostatni. Cukru wypada na każdego Duńczyka 50 kg rocznie, na Polaka 8.

Mycie po dawnemu uważamy za szkodliwe maniactwo. Zużywamy rocznie na głowę 1,4 kg mydła. W Laponii i tyle nie konsumują, może dlatego, że mydła tam w ogóle nie ma.

Samochodów, szos i kolei mamy oczywiście najmniej. Dochód roczny na głowę najmniejszy. Na 1.000 obywateli wypada w Ameryce 190 aparatów radiowych, w Anglii 171, w Norwegii 83, w Czechach 63, w Japonii 39, w Polsce 20. Tu jesteśmy trochę usprawiedliwieni, Polskie (z nazwy, bo w istocie żydowskie) Radio zniechęci nawet radiopajęczarzy.

1.000 mieszkańców wysyła rocznie w Australii 1.876 depesz, w Anglii -1.311, w Norwegii – 1.297, w Grecji -601, w Rumunii – 216, w Polsce -106. Wyprzedziliśmy tylko Indie i Chiny. Gdyby nie depesze z hołdem i akcesem zapewne i te kraje by nas prześcignęły, ale 12.357 straży ogniowych robi swoje.

Stany Zjednoczone mają 22.000 kin, Niemcy 5.000, Francja, Hiszpania po 3.000,    Japonia 1.485, Czechy 1.250, Szwecja 1.190, Polska – 757. Ledwo co więcej od maleńkiej Austrii – 745 i Belgii – 710.

Przejdźmy jednak do tego, w czym przodujemy. A więc mamy 57.000 nieślubnych dzieci rocznie, 348 więzień, na jedną izbę wypada w Londynie 0,89 mieszkańca, w Berlinie 1,01, w Sztokholmie 1,12, w Pradze 1,44, a w Warszawie 2.06! Żydów mamy rekord -9,8%, na drugim miejscu Litwa -7,6% na trzecim Węgry – 5,1, dalej Łotwa i Rumunia – po 4,8. Reszta państw ma tak znikome ułamki, że my przy tej ilości nawet byśmy Żydów kochali. Te 9,8% to tylko Żydzi mojżeszowego wyznania, ci inni nie są już w to wliczeni, choć też mieszkają na Gęsiej i najchętniej mówią żargonem.

Pogodę mamy odpowiednią do reszty: prawie 200 dni deszczowych w roku, temperatura przeciętna 7 stopni ciepła.

Na pociechę trzeba dodać, że w Polsce mamy najmniej samobójstw na świecie. Na 10.000 zgonów w Austrii wypada 4,4 na samobójstwo, u Węgrów 3,5, w Czechach 3, we Francji 2,1, w Anglii 1,4, we Włoszech 1, a w Polsce wszystkiego – 0,9!

Czy to dowód, że nie jest u nas jednak tak źle czy też, że po prostu przyzwyczailiśmy się?

wtorek, 28 marca 2017

Toruński kicz - kościół o. Rydzyka

Podstrona "Podróże kulturowe" powoli będzie rozszerzana. Dotychczas wszystkie wpisy z tej grupy prezentowały miejsca niezwykłe, cenne historycznie lub architektonicznie, zdecydowanie warte odwiedzenia. Większość dodatkowo związana jest z literaturą. Dziś czas na miejsce odnoszące się do drugiej bliskiej mi dziedziny - historii. Podczas pobytu w Toruniu w tamtym roku miałem okazję odwiedzić kościół pw. Maryi Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II. Niestety utwierdziłem się w przekonaniu, że współczesna architektura sakralna znajduje się w głębokim kryzysie. Podziwiam o. Rydzyka za zawrotną szybkość budowy (kościoły zwykle buduje się przecież latami) i finansowanie wyłącznie ze składek wiernych. Ciekawość mogą budzić windy w kościele oraz (jeśli się nie mylę) klimatyzacja. Niestety sama świątynia to dla mnie wzorcowy obraz kiczu. I mówi to człowiek, który bardzo lubi sztukę barokową. Przepych nie jest mi więc obcy. Niestety od tego w toruńskim wydaniu wolę trzymać się z daleka. Wpis całkowicie subiektywny. Rozumiem, że są osoby, którym budowla może się podobać.


Bryła przypomina raczej budynek opery lub muzeum sztuki nowoczesnej. Wielką pozłacaną koronę na szczycie zdobi zaskakująco niewielki w stosunku do całości krzyż. 



Wodotryski przed kościołem? Cóż, można i tak... Niestety wnętrze zrobiło na mnie jeszcze gorsze wrażenie. Przede wszystkim nie czuję w tej świątyni świętości. Czułem się w niej niezręcznie. Wiedziałem, że to obiekt ze sfery sacrum, ale za nic nie mogłem tego poczuć. Wchodząc miałem wrażenie, że jestem w hotelu i przemierzam kolejne sale konferencyjne. 



Nie mam nic do świątyń na planie koła. Rotundy zapisały się przecież w historii architektury sakralnej. Tutaj jednak coś mi nie gra.



Teraz jeden z większych mankamentów - galeria postaci historycznych. Pomijam już kwestie estetyczne. Kościół nie jest zwyczajnym budynkiem, który można ozdabiać wedle własnego uznania. Obowiązują pewne zasady. W prezbiterium czy też w jego najbliższej okolicy mogą znajdować się obrazy świętych. Tymczasem tutaj widzimy wszystkich od Sasa do lasa. Można jeszcze zdzierżyć Mieszka I, za przyczyną którego w państwie Polan pojawiło się chrześcijaństwo. Ale Piłsudski? Naprawdę?! Wszyscy wiemy, jaki stosunek do Kościoła miał marszałek. 


Czas na pozytywny akcent. Na ścianach balkonu pierwszego piętra znajdują się stacje drogi krzyżowej. Te mi się naprawdę spodobały. Podobnie jak obrazy z drugiego piętra przedstawiające historie biblijne. 


Prawdziwa czarna Madonna :) A po chwilowym ochłonięciu czas na mocniejsze wrażenia w postaci witraży w jednej z kaplic. 




Nieco pstro...


Tak, na witrażu sam ojciec dyrektor. 


Rzeźby Świętej Rodziny. Do rzeźb nic nie mam. Tylko ten kwiatek. Pasuje jak... kwiatek do kożucha. 


Widok na Wyższą Szkołę Kultury Społecznej i Medialnej. Teren wokół kościoła nie jest jeszcze do końca zagospodarowany. Aż boję się pomyśleć, jaki jeszcze projekt może zostać zrealizowany. Mimo to toruński kościół już zdobył niezbyt chlubne drugie miejsce w plebiscycie Makabryła. Prześcignęła go Świątynia Opatrzności Bożej w Warszawie. Choć przyznać trzeba, że szanse były wyrównane.

Wpis opublikowany w ramach wielkopostnych praktyk pokutnych.

niedziela, 26 marca 2017

5-te urodziny bloga

Ze starego wyłania się nowe.

Zazwyczaj nie informowałem o kolejnych urodzinach bloga. W tym roku postanowiłem zrobić wyjątek z racji tego, że minęło 5 lat odkąd zacząłem zagospodarowywać swój kawałek internetu. Jeszcze w lutym pamiętałem, żeby napisać okolicznościowy post. No i zapomniałem... Lepiej jednak późno niż wcale. W marcu 2012 roku pojawił się tutaj pierwszy wpis. Poświęcony był grze "Kolejka". Czas dokonać podsumowania tych pięciu lat.

Wiele zmieniło się od tego czasu. Jestem w innym momencie życia. Zmieniło się nie tylko to, co robię, ale też to kim jestem. Zmieniły się nieco moje upodobania literackie, poglądy polityczne i charakter. Spotkały mnie duże radości i nie mniejsze przykrości (choć myślę, że tych ostatnich było zdecydowanie mniej). Zmienił się, co istotne dla tego miejsca, mój styl pisania. Być może każdy tak pisze, ale naprawdę nie sądziłem, że wytrwam tutaj aż 5 lat. Na pewno było warto. Blog stał się na tyle istotną częścią mojego życia, że bez niego pozostałaby jakaś pustka. Włożyłem w niego mnóstwo czasu i uwagi. Bywało, że przez dłuższy czas nie pisałem, ale zawsze wracałem. W tym roku postanowiłem, że w każdym miesiącu opublikuję cztery wpisy. W styczniu nie wyszło mi to, ale za to w lutym pisałem więcej. Będę nadal podejmować starania, żeby wypełnić ten plan. 

Co mi dał blog? Przede wszystkim miałem okazję poćwiczyć swój styl. Pamiętam, jak pisałem kiedyś i jak piszę dziś. Trudno oceniać samego siebie, ale myślę, że zrobiłem spory postęp (mimo że wiele można by jeszcze zmienić w tej kwestii). Nauczyłem patrzeć się bardziej krytycznie na to, co czytam. Z pewnością więcej pamiętam z książek, o których coś napisałem niż z tych, które pominąłem milczeniem. W każdej chwili mogę też wrócić do notatki z danej książki. Wreszcie stworzyłem miejsce, które jest może skromną, ale jednak pewną bazą wiedzy na temat książek. Dotychczas napisałem ponad 170 recenzji. Dzięki blogowi udało mi się poznać sporo ciekawych osób. Nie są to znajomości realne, ale w jakiś sposób osoby udzielające się u mnie są mi bliskie. Sam bardzo chętnie wchodzę regularnie na ich blogi (mimo że nie zawsze mam czas, żeby zostawić po sobie ślad w postaci komentarza). Bardzo dziękuję wszystkim Czytelnikom! Zwłaszcza tym, którzy są ze mną od kilku lat. Wiem, że tematyka, którą podejmuję jest w dużej mierze niszowa. Nie mogę liczyć na tłumy na tym blogu (zresztą prawdę mówiąc nigdy nie promowałem tego bloga w jakikolwiek sposób). Dzięki Wam czuję jednak, że to co robię ma sens. Dziękuję za odwiedziny i za każdy komentarz!

Mam nadzieję, że za 5 lat będę mógł opublikować podobny post. Zżyłem się z tym miejscem i nie chciałbym go opuszczać. Planuję w wolnej chwili przejrzeć wszystkie wpisy, żeby przynajmniej poprawić literówki i formatowanie tekstu. Zobaczę, czy mi to wyjdzie.


Dokonałem kilku kosmetycznych zmian na blogu, a także stworzyłem nową podstronę "Podróże kulturowe". Zebrałem w niej wszystkie wpisy poświęcone miejscom związanym z literaturą, historią i historią sztuki. Co myślicie o tym, żeby rozbudować tę podstronę? Mam jeszcze trochę zdjęć z różnych miejsc. Nie wiem jednak, czy rozwijać się w tym kierunku, czy może pozostać w tematyce ściśle literackiej. Zdecydowałem się także na dodatek w postaci polecanych wpisów pod każdym postem ("Polecam także"). Nie uważacie, że negatywnie wpływa na czytelność bloga?

Podobno blog, na którym nie widać autora jest mniej profesjonalny. Nigdy specjalnie nie kierowałem się tego typu opiniami. Mimo to w podstronie "O mnie" możecie znaleźć moje zdjęcie, coby zaspokoić ciekawość niektórych czytelników :) Choć muszę uprzedzić, że na klasyczne zdjęcie nie zdecydowałem się ;)

Jeszcze raz dziękuję wszystkim Czytelnikom! 

PS. Podaję także nowy adres mailowy: beatumscelus@gmail.com. Gdyby ktoś zechciał porozmawiać, zapytać o coś czy podzielić się wątpliwościami to zachęcam do kontaktu.

czwartek, 2 marca 2017

Kwi pro quo. Fronda Lux 78

Pisałem już wielokrotnie o "Frondzie". Doceniam ten magazyn za podejmowaną tematykę, propagowane wartości leżących u podstaw naszej kultury i przywoływanie nieco przemilczanych zagadnień. Zdecydowanie kwartalnik wyróżnia się na tle innych. Nie jest to "prawicowość" niskich lotów kojarzona w ślepą wiarę w jedno ugrupowanie, jeden układ sił. Cenię "Frondę" za mnogość artykułów na temat kultury. Jej twórcy słusznie uważają, że prawa strona zaniedbała ten fragment rzeczywistości, który w największym stopniu kształtuje człowieka. Zajmowane stanowisko wobec współczesnego świata jest czymś stałym. Zmieniają się natomiast redaktorzy. Kwartalnik przeszedł w ciągu kilku ostatnich lat wiele zmian. Od tego, kto nim kieruje zależy kształt pisma, który raz mi pasuje i czytam je z zaciekawieniem, a kolejnym razem dystansuję się. Tym razem zbliżyłem się w pewnym stopniu do drugiego stanowiska.

Zdecydowanie nie odpowiada mi forma magazynu. Wiem, że zawsze było to pismo specyficzne. Zazwyczaj znajdowałem jednak dużo więcej artykułów napisanych w bardziej tradycyjny sposób. Nie kupuję silenia się na oryginalność, przykładania ogromnej wagi do tego, aby za wszelką cenę odróżniać się od innych i zaskakiwać formą. Być może na lewej stronie jest to czymś normalnym, ale czy musimy przejmować te wzorce? Odnoszę wrażenie, że twórcy stawiają sobie za cel stworzenie nazwijmy to "hipsterów prawicy", bądź dotarcie do nich (bo może już ta grupa istnieje?). Zajmuję inne stanowisko wobec nowoczesnych prądów i nie jest mi po drodze z taką formą. Forma to zatem dla mnie najsłabszy punkt numeru. Przejdźmy do treści.

Wiele artykułów poświęcono rzecz jasna transhumanizmowi. Jak to jednak zwykle bywa we "Frondzie" temat numeru zajmuje jedynie niewielką część całości (mniej niż jedną piąta). Znajdzie się zatem "coś" także dla tych, którym z tematem numeru nie jest po drodze. Przyznam, że i ja należę do tej kategorii czytelników. Spośród artykułów poświęconych innym zagadnieniom znalazłem za to wiele naprawdę ciekawych i pouczających. Najbardziej ujął mnie jeden z najkrótszych pt. "Trzy modlitewki" ukazujący to, że w ludowa pobożność często najtrafniej oddaje najtrudniejsze problemy. Nie mogłem również przejść obojętnie obok wywiadu dotykającego ukraińskiej tożsamości oraz rozmowy zatytułowanej "Pocztówka znad Dunaju", w której to pojawia się obraz dzisiejszych Węgier, kryzysu migracyjnego oraz nowego modelu przywództwa Orbana.

Nie sposób poruszyć wszystkich tematów pojawiających się w 78 numerze "Frondy" w krótkim wpisie. Powiem zatem krótko: treść jak najbardziej tak, forma niekoniecznie. Osoby zainteresowane kształtem współczesnej kultury oraz światem współczesnym nie powinny podczas lektury doznać zawodu.

Za egzemplarz dziękuję:

środa, 1 marca 2017

Miserere mei

Matthias Grunewald, Ukrzyżowanie, Ołtarz z Isenheim, 1512-1516.

"Chrystus tężcowy" - takim mianem Joris-Karl Huysmans, nawrócony na katolicyzm powieściopisarz, określił dzieło niemieckiego artysty Mathisa Grunewalda. Jest to fragment nastawy z zamykanymi skrzydłami do ołtarza w Isenheim, wiosce w Alzacji. Przerażający obraz nazywany także "Chrystusem od nieuleczalnie chorych". W Isenheim mieścił się średniowieczny szpital, którego część była przeznaczona dla trędowatych. Artystyczna wizja Grunewalda miała być dla nich pocieszeniem. Trędowaci w pokrytym ranami ciele Jezusa widzieli swojego Chrystusa. 
Siny i lśniący, krwią oznaczony, najeżony, niczym skorupka kasztana, kawałkami rózg, które utkwiły w ranach; na końcu nieproporcjonalnie długich ramion konwulsyjnie drgają dłonie, drapiąc powietrze; złączone ze sobą kolana są zwrócone do środka, a stopy, złączone gwoździem jedna na drugiej, są już tylko bezładną masą mięśni, na których zaczyna już gnić umęczone ciało i sine paznokcie; głowa, otoczona gigantyczną koroną cierniową zwisa na piersi, która jest jak nadęty wór, poprzecinany klatką żeber.
Joris-Karl Huysmans (1848-1907)
Cytat zaczerpnąłem z książki "Człowiek Krzyża. Historia w obrazach", o której pisałem dwa lata temu.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...